Low-FODMAP diyeti uyguluyorsunuz.
Gazınız azaldı, şişkinlik belki biraz rahatladı…
Ama büyük tuvalet hâlâ gelmiyor.
“Her şeyi doğru yapıyorum ama olmuyor” hissi tam olarak burada başlıyor.
Bu durum düşündüğünüzden çok daha yaygın. Klinik pratikte Low-FODMAP diyetine uyduğu halde kabızlığı düzelmeyen birçok kişi var. Bunun nedeni çoğu zaman diyeti yanlış yapmak değil; doğru diyeti, yanlış problem için kullanmak oluyor.
Kabızlık Her Zaman Aynı Şey Değildir
Kabızlık tek tip bir sorun değildir.
Beslenme açısından iki ana tabloyu ayırmak gerekir:
Gaz, şişkinlik ve karın ağrısının ön planda olduğu kabızlık
Gazın az olduğu ama bağırsak hareketlerinin yavaşladığı kabızlık
Low-FODMAP diyeti, özellikle fermantasyona bağlı gaz ve şişkinliği azaltmak için geliştirilmiştir. Yani hedefi, bağırsakta fazla gaz üreten karbonhidratları kısıtlamaktır.
Ancak kabızlığın ana sorunu her zaman gaz değildir.
Bazı kişilerde sorun, bağırsakların harekete geçememesidir.
“Gazım Azaldı Ama Tuvaletim Yok” Ne Anlama Gelir?
Danışanlardan sık duyulan bir cümle şudur:
“Şişkinliğim azaldı ama yine de tuvalete çıkamıyorum.”
Bu genellikle şunu gösterir:
Bağırsakta gaz üretimi azalmıştır
Ancak bağırsak kaslarını harekete geçirecek yeterli uyarı oluşmamıştır
Bağırsaklar yalnızca ne yediğinizle değil, ne zaman yediğinizle de çalışır.
En Sık Yapılan Hata: Uzun Süre Öğün Atlamak
Birçok kişi şu düzenle beslenir:
- Sabah 07:00–07:30 uyanış
- İlk öğün 12:00–13:00
- Akşam erken ve hafif bir öğün
Bu düzen uzun süre devam ettiğinde bağırsaklar şu mesajı alır:
“Sabah çalışmamıza gerek yok.”
Oysa bağırsak hareketleri, özellikle yemeklerden sonra artar. Günün ilk öğünü, bağırsaklar için güçlü bir “başla” sinyalidir.
Sabah uzun süre hiçbir şey yememek, bağırsakların gün boyu yavaş kalmasına neden olabilir.
Smoothie İçiyorum Ama Yine de Olmuyor, Neden?
Smoothie’ler pratik ve çoğu kişi tarafından iyi tolere edilir. Ancak kabızlık söz konusuysa önemli bir ayrım vardır:
- Smoothie’ler genellikle çözünür lif ağırlıklıdır
- Çözünür lif dışkıyı yumuşatır
- Ama tek başına bağırsak hareketini başlatmayabilir
- Bu nedenle bazı kişilerde:
- Dışkı yumuşar
- Ama tuvalet ihtiyacı gelmez
- Bu noktada sorun smoothie değil, bağırsaklara yeterli sinyalin verilmemesidir.
Burada Duruyoruz
Low-FODMAP yapmanıza rağmen kabızlığınız geçmiyorsa, sorun çoğu zaman “yasaklı besinleri kaçırmanız” değildir.
Peki ne yapılmalı?
Low-FODMAP diyet yaparken hangi düzenlemeler gerçekten fark yaratır?
Bir sonraki yazıda, bağırsak hareketini destekleyen doğru öğün zamanlamasını, smoothie–katı dengeyi ve akşam yemeklerinin nasıl planlanması gerektiğini anlatıyorum.
